Η κατάρα της αστυφιλίας και η καλλιέργειά της

Η μισή Ελλάδα μαζεμένη στις μεγάλες πόλεις...

Το κακό άρχισε μετά την κατοχή, στα μαύρα χρόνια του εμφυλίου. Ήταν τότε που κόσμος από την επαρχία άρχισε να συρρέει στις πόλεις αναζητώντας είτε δουλειά είτε πρόσβαση σε στοιχειώδεις υποδομές (η ύπαιθρος ήταν κυριολεκτικά ρημαγμένη) είτε και να ξεφύγει από τοπικά μίση και πάθη που εκείνες τις μέρες ήταν ανεξέλεγκτα (μαζί με τα ιδεολογικά). Υπήρξαν ακόμα και περιπτώσεις όπου ολόκληρα χωριά σε παραμεθόριες περιοχές ξεριζώθηκαν για να μην βρίσκουν στήριξη οι αντάρτες, αλλά αυτό είναι λίγο μπροστά στο συνολικό κύμα. Κάπως έτσι άρχισε, πάντως, και με επίκεντρο την πρωτεύουσα. Την Αθήνα.

Αστυφιλία, το τέρας που καταστρέφει την πατρίδα.

Ο εμφύλιος τελείωσε κάποια στιγμή, αλλά το χάος και η διάλυση της υπαίθρου παρέμενε. Το ίδιο και τα μίση και τα πάθη, ιδιαίτερα στην επαρχία. Το αίμα ήταν πολύ νωπό και οι ιδεολογικές εντάσεις και αντιπαραθέσεις απίστευτα έντονες. 

Η εύκολη λύση ήταν να καταφύγει κάποιος στην πόλη. Περισσότερες υποδομές (π.χ. υγείας), δουλειές, μπορούσε κάποιος να περάσει απαρατήρητος χωρίς να φοβάται πως θα πέσει θύμα κομματικού μίσους (τουλάχιστον ήταν πιο εύκολα απ' ό,τι στο χωριό όπου όλοι ήξεραν όλους), ακόμα και να αφήσει πίσω του κάποιο περίεργο παρελθόν. 

Από την άλλη, το κράτος εξακολουθούσε να κρατά την επαρχία στην εξαθλίωση. Κάτι οι μίζες, κάτι οι κομματικοί μηχανισμοί, κάτι το ένα, κάτι το άλλο, η επαρχία έμενε πίσω. Δείτε τις ελληνικές ταινίες, θα δείτε την εγκατάλειψη. Οι αναφορές σ' αυτά τα θέματα είναι πάμπολλες. 

Την ίδια στιγμή υπήρχε το αντικειμενικό πρόβλημα των υποδομών. Ένα εργοστάσιο που θα γινόταν στην επαρχία θα έβρισκε βέβαια εύκολα εργατικό δυναμικό, όμως πως θα προωθούσε τα προϊόντα του; Κάκιστο οδικό δίκτυο, υποτυπώδες σιδηροδρομικό (στην Πελοπόννησο μάλιστα διαφορετικού πλάτους απ' ό,τι στην υπόλοιπη χώρα), λίγα λιμάνια, μικρά και με προβλήματα, αεροπορικές μεταφορές σε νηπιακό στάδιο... Η καλύτερη λύση, αυτή με τη μεγαλύτερη προοπτική κέρδους για τον όποιο βιομήχανο ήταν να βρίσκεται κοντά στα μεγάλα αστικά κέντρα - στα οποία βρίσκονταν και τα κέντρα λήψεως αποφάσεων, δηλαδή. 

Κάπως έτσι γιγαντώθηκαν οι μεγάλες πόλεις, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη. Έπειτα βέβαια υπήρξε το άλλο πρόβλημα. Εργατικά χέρια; Γιατί δεν ήταν μόνο τα εργοστάσια. Μια σειρά από μικρότερες επιχειρήσεις και παραγωγικές μονάδες ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία τους - οι οποίες με τη σειρά τους χρειάζονταν όλο και περισσότερα χέρια. Τα χέρια αυτά ανήκουν σε ανθρώπους, οι οποίοι κάπου πρέπει να μείνουν, οπότε... "οικόπεδα με δόσεις, πέντε λεπτά από την Ομόνοια!" 

Το καταλάβατε; Αλυσσίδα πάει το πράγμα. Το ένα φέρνει το άλλο. Έτσι άρχισε να προπαγανδίζεται η ζωή στην πόλη και μάλιστα με κάθε τρόπο. Στο ραδιόφωνο, στα λαϊκά αναγνώσματα, στον κινηματογράφο. Δείτε το: ο επαρχιώτης παρουσιάζεται ως το συνώνυμο του απολίτιστου, του άκομψου, του αμόρφωτου. Ο αστός καλοντυμένος, με τη γραβάτα του, οι κυρίες με τη γούνα και τα κοσμήματά τους, τα σπίτια χλιδάτα και με ευκολίες... Και φυσικά ο Θύμιος (Χατζηχρήστος) ή ο Κίτσος (Τάσος Γιαννόπουλος) που έρχονται στην πρωτεύουσα, πιάνουν την καλή και ...παίρνουν και το κορίτσι! 

Ναι, η αστυφιλία καλλιεργήθηκε. Καλλιεργήθηκε επειδή βόλευε κάποιους (που με τη σειρά τους ήταν στους ίδιους κύκλους με τους πολιτικούς - και ο νοών νοείτω) και επειδή με τη δικαιολογία της ανάπτυξης το κράτος μπορούσε να ρίχνει χρήμα σε υποδομές στις μεγάλες πόλεις κρατώντας την επαρχία στο σκοτάδι.  

Η επαρχία ερημώνει...

Η απομάκρυνση λοιπόν από τα πάτρια εδάφη παρουσιαζόταν ως πρόοδος. Ως θετικό βήμα. Ελεύθερη η ζωή στην πόλη! Πιο εύκολος ο έρωτας, πιο εύκολο το να αρνηθείς τις ευθύνες σου απ' ό,τι στην κλειστή κοινωνία του χωριού! Πιο καλή η ζωή, υπάρχουν οι ευκολίες, οι γιατροί, τα καλά σχολεία για το παιδί, η διασκέδαση, ο πολιτισμός...

Και αποκόπτονταν έτσι οι άνθρωποι από τις πατρογονικές εστίες. Από τις ρίζες τους. Όλοι στην πόλη! στην Αθήνα κυρίως. Κι ο Τρικαλινός - για παράδειγμα - ερχόταν σε επαφή με άλλο γλωσσικό ιδίωμα, άλλα έθιμα, άλλες νοοτροπίες, άλλα μουσικά ακούσματα (και μάλιστα σταδιακά τα δημοτικά χαρακτηρίστηκαν "βλάχικα" και άρχισαν να περιθωριοποιούνται και να αντικαθίστανται με ξένα). Νοοτροπία κοσμοπολίτη - σε νηπιακό στάδιο ακόμα - χωρίς σημείο αναφοράς. 

Και παντρεύονταν. Παντρευόταν ο Κρητικός μια Ηπειρώτισσα και έμεναν στην Αθήνα. "Το Πάσχα πάμε στο χωριό, στην Καλαμάτα" έλεγε ο ξάδελφός μου και του έλεγε η γυναίκα του "Πάμε, αλλά του χρόνου θα πάμε Καρδίτσα, στο δικό μου". Λογικό, και ο ένας και ο άλλος πονούσαν τον τόπο τους, εκεί που γεννήθηκαν. Τα παιδιά τους όμως; Την Αθήνα βλέπουν, όχι τα χωριά των γονιών τους. Και αυτό είναι η ολοκλήρωση της αστυφιλίας: όταν οι άνθρωποι συνειδητά δεν θέλουν να έχουν επαφή με την κοιτίδα τους. Και είναι ό,τι χειρότερο, επειδή μετά παύεις να νοιώθεις τους δεσμούς και με την πατρίδα σου στο σύνολό της (λογικό, αφού έχεις χάσει τους δεσμούς με τα σημεία αναφοράς και την παράδοση) και γίνεσαι ...πολίτης του κόσμου (κάτι που, δυστυχώς, προβάλλεται ως δείγμα πολιτισμού).

Και φυσικά η ζωή στις μεγάλες πόλεις έφερε και άλλα. Μεγάλες αποστάσεις, λίγος ελεύθερος χρόνος. Η οικογένεια σε δεύτερη μοίρα - έτσι άλλωστε δεν προπαγανδίζεται και από την τηλεόραση; - ενώ το κυνήγι του "νέου" έρωτα έγινε τρόπος ζωής. Πόσες οικογένειες ξέρουμε που είναι οικογένειες μόνο κατ' όνομα; Όχι επειδή είναι κακοί άνθρωποι ή εγωϊστές αλλά επειδή ο τρόπος ζωής στη μεγάλη πόλη αποξένωσε το ξευγάρι. Όταν και ο άντρας και η γυναίκα περνούν δέκα ή και παραπάνω ώρες ο καθένας σε διαφορετικές δουλειές, με διαφορετικούς ανθρώπους, πως να βρούν μετά αντοχές να εργαστούν πάνω στο βωμό της οικογένειας;  

Τολμάμε να τα δούμε όλα αυτά κατάματα;

Και φτάσαμε σιγά - σιγά στο άλλο άκρο. Κλείνουν οι υπηρεσίες στην επαρχία. ΔΕΗ, ΕΦΚΑ, κέντρα υγείας, σχολεία, τράπεζες... Οι πρόεδροι καταργήθηκαν, τώρα έχουμε το δήμαρχο. Γιατί να θέλει κάποιος να συνεχίσει να ζει στην επαρχία; 

Η Γεωργία έχει αφεθεί στην τύχη της, όπως και η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, η αλιεία. Δουλειές δεν υπάρχουν. Εγκατάλειψη. Ακόμα και καφενεία κλείνουν σε χωριά πλέον. Για Ιερείς ας μη μιλήσουμε, καθώς εδώ και χρόνια ο κανόνας είναι ένας Ιερέας για 4 - 5 χωριά ή και περισσότερα. 

Κι αναρωτιέμαι, τι θέλει να πετύχει αυτό το κράτος; Γιατί τα κάνει αυτά; Δε μπορεί να βλέπω εγώ τα αδιέξοδα και όλοι αυτοί οι πολιτικοί με τις περγαμηνές τους να μην τα βλέπουν. Οπότε;

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είχε πεί κάποτε σε κάποιο χωριό:

"Εσείς θα φύγετε από δω, άλλοι θα έρθουν να μείνουν στα σπίτια σας" 

Ως Έλληνα, με τρομάζει απίστευτα αυτή η προφητεία.