Ο Καποδίστριας του Σμαραγδή και ο Εθνάρχης

 Ο μόνος πολιτικός που αξίζει τον τίτλο του Εθνάρχη

Ο "Καποδίστριας" του Σμαραγδή είναι ήδη θρύλος. Σπάνια μια ταινία προκαλεί τέτοιο αντίκτυπο στον κόσμο, ιδιαίτερα στην εποχή μας, όπως αυτή. Κάτι αντίστοιχο που μπορούμε να σκεφτούμε είναι η σειρά για τον Άγιο Παΐσιο, μια σειρά που επίσης καθήλωσε τον κόσμο, και η ταινία για τον Άγιο Νεκτάριο, δύο περιπτώσεις όπου φάνηκε πως ο ελληνισμός μπορεί να κινδυνεύει αλλά διψά να ζήσει. Και υπάρχει ελπίδα. 

Η ταινία είναι όμορφη. Καλοστημένη. Δεν έχει σχέση με όλα αυτά τα δυσνόητα, "φιλοσοφημένα και με βάθος" σχήματα που εκστασιάζουν τους οπαδούς του Λάνθιμου (π.χ.), δεν έχει σχέση με το woke ή το ΛΟΑΤΚΙ αφήγημα - το αντίθετο, μάλιστα. Αφηγείται στρωτά μια ιστορία και περνά μηνύματα που ενοχλούν τις ελίτ (πατρίδα, ορθοδοξία, φιλανθρωπία κλπ.) αλλά για τα οποία διψά ο Έλληνας. 

Και περνάει το μήνυμα. Ο κόσμος την έχει λατρέψει, αλλού χειροκροτούν όταν τελειώνει και αλλού δε θέλουν να φύγουν. Το βλέπεις, είναι συγκλονισμένοι. Με τη μορφή του εθνάρχη, βέβαια. Η ταινία περνά σε δεύτερη μοίρα. 

Ο κ. Σμαραγδής σε συνεντεύξεις του έχει αναφερθεί επανειλημμένα σε εμπόδια και σε δυσκολίες που συνάντησε, σε "πόλεμο" που του έκαναν προκειμένου να μη γυριστεί η ταινία. Αποτέλεσμα; ο κόσμος να πεισματώσει περισσότερο και να τρέχει στις αίθουσες να την δει. Η θέασή της, πλέον, μπορεί να θεωρηθεί ως μια κίνηση παθητικής αντίστασης για μια μερίδα πληθυσμού! 

Διότι, μη γελιόμαστε. Ο κόσμος είναι απογοητευμένος από άρχοντες (κοσμικούς και θρησκευτικούς) και θεσμούς και αναζητά πρότυπα και ιδανικά. Έχει διαπιστώσει πως υπάρχει μια προσπάθεια αφελληνισμού και φραγκέματος και, νοιώθοντας ακέφαλος προσπαθεί να αντιδράσει με όποιο τρόπο μπορεί. Και το πρόσωπο του Εθνάρχη είναι ένα πρότυπο για τα πιστεύω του. 

Έχει ιστορικά λάθη, βέβαια, η ταινία. Και δεν αναφέρομαι στα όσα ισχυρίζονται οι εχθροί του (ότι δήθεν η ταινία τον αγιοποιεί κλπ.). Το αντίθετο: λάθη που τον μειώνουν. Αν κάποιος δεν γνώριζε τον Καποδίστρια, με την ταινία θα τον λατρέψει. Αν η ταινία έλεγε όλη την αλήθεια, σχεδόν θα τον θεοποιούσε. 

Διότι, φίλοι μου, μιλάμε για τον αρχηγό της ελληνικής επανάστασης του 1821, αυτόν που την οργάνωσε, και την σχεδίασε - όσο μπορούσε, διότι επειδή ακριβώς δε έπρεπε να φαίνεται η ανάμειξή του δεν μπορούσε και να ελέγξει απόλυτα τα πράγματα. Μιλάμε γι' αυτόν για τον οποίο δημιούργησε ένα πλέγμα μυστικών δικτύων, πυρήνων και οργανώσεων (ανάμεσά τους και αυτό που μάθαμε ως Φιλική Εταιρεία) και που, ταυτόχρονα, εκμεταλλεύτηκε απόλυτα το γεωπολιτικό γίγνεσθαι της εποχής ώστε να ορθοποδήσει η επανάσταση. 

Κάτι ακόμη: αν η Τουρκία, ακόμη και σήμερα, βρίσκεται εκτός του γεωπολιτικού συστήματος ασφαλείας της Ευρώπης, στον εθνάρχη το χρωστάμε: τόσο ο Μέτερνιχ (γερμανικός παράγων) όσο και η Αγγλία το ήθελαν διακαώς, από το συνέδριο της Βιέννης ακόμα, αλλά σκόνταψαν πάνω του. Δεν είναι υπερβολή να πούμε πως τόσο με αυτό όσο και με την ελληνική επανάσταση άλλαξε τον γεωπολιτικό (και όχι μόνο) ρου της Ιστορίας. 

Για την Ιστορία - και για να είμαστε δίκαιοι - η σχεδίαση της επανάστασης δεν ήταν μόνο δικό του έργο. Συμμετείχαν και ο Κωνσταντίνος Υψηλάντης και ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος ο Φυραρής (θείος αυτού του Μαυροκορδάτου που ξέρουμε από τα σχολικά βιβλία). Ήταν ο Καποδίστριας όμως που την έκανε πράξη (οι άλλο δύο είχαν πεθάνει) τροποποιώντας όσα έπρεπε ανάλογα με το γίγνεσθαι της στιγμής. 

Αυτό βέβαια δεν μειώνει τους Τσακάλωφ, Σκουφά, Ξάνθο και τους άλλους Φιλικούς. Κάθε άλλο. Απλά τους εντάσσει σε ένα ευρύτερο δίκτυο.

Από εκεί και πέρα, στην ταινία δεν παρουσιάζονται και κάποια άλλα πράγματα (δεν μπορούμε να ξέρουμε αν είναι από άγνοια ή σκόπιμα, πάντως είναι κρίμα) τα οποία ακόμα και σήμερα είναι ικανά να προκαλέσουν γεωπολιτικό σεισμό! Μην σας φαίνεται υπερβολικό αυτό, σκεφτείτε πως ο φάκελος για τη δολοφονία του Καποδίστρια παραμένει ακόμα σφραγισμένος στα αρχεία των Άγγλων. Κάτι λέει αυτό. Η ανάμειξη του ξένου παράγοντα είναι δεδομένη, για να μην πούμε πως όλα ξεκίνησαν από έξω (και ας βγάλουμε τον Μέττερνιχ από αυτό), ενώ ας μην δέσουμε κόμπο και την αυτουργία των Μαυρομιχαλαίων (συμμετοχή στη συνωμοσία βέβαια είχαν).

Η γνώμη μας είναι πως, παρά τα ιστορικά λάθη της - και τη σιωπή της σε σημαντικότατα θέματα - η ταινία προσφέρει θετικά. Ο κόσμος που θα αγαπήσει τον Καποδίστρια μέσα από αυτήν θα στήσει εύκολα ευήκοον ους στην αποκάλυψη της αλήθειας, της αλήθειας που θα τον ανεβάσει ακόμα πιο ψηλά. Βλέπετε, πλέον η συζήτηση έχει ανοίξει. 

Κλείνω με μια φράση που ακούγεται στην ταινία:

"Το μπαρμπα Γιάννη θα σκοτώσουν. Όχι τον Καποδίστρια!"

Διότι ο Καποδίστριας είναι κάτι πολύ μεγάλο για να σκοτωθεί.