Νίκη Ερντογάν στις Τουρκικές εκλογές. Τι συμφέρει την Ελλάδα;

Η Τουρκία δείχνει να συνεχίζει στο δρόμο Ερντογάν

Με νικητή τον Ερντογάν ολοκληρώθηκαν οι χθεσινές εκλογές στην Τουρκία: πήρε ποσοστό 49,51%, ο κύριος αντίπαλός του ο Κιλιτσντάρογλου πήρε 44,88% ενώ ο 3ος υποψήφιος, ο Ογάν, κέρδισε το 5,2% των ψήφων. Δεδομένου ότι κανείς υποψήφιος δεν ξεπέρασε το 50% θα υπάρξει και δεύτερος γύρος των εκλογών ο οποίος θα διεξαχθεί στις 28 Μαΐου.

Ως γνωστόν τα ΜΜΕ στην Ελλάδα – και στη Δύση – μιλούσαν για σαφές προβάδισμα του Κιλιτσντάρογλου, προβάλλοντας μάλιστα και σχετικές δημοσκοπήσεις. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα κρίνει αν επρόκειτο για τεράστια αποτυχία των δημοσκοπήσεων ή για προσπάθεια χειραγώγησης του εκλογικού σώματος (όπως διατείνονται πολλοί). Ως ιστολόγιο, λοιπόν, δε θα σταθούμε σ’ αυτό, απλά το σημειώνουμε.

Μια πρώτη ματιά στα αποτελέσματα μας δείχνει πως τα παράλια και τα μεγάλα αστικά κέντρα (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Άγκυρα) στήριξαν τον Κιλιτσντάρογλου και τους κεμαλικούς, ενώ η ενδοχώρα τον Ερντογάν, όπως είχε γίνει και στο παρελθόν. Αυτό δεν προκαλεί εντύπωση: στην ενδοχώρα οι άνθρωποι είναι περισσότερο προσκολλημένοι σε παραδοσιακές αξίες.

Ο Ερντογάν παρέλαβε το 2002 (τυπικά ανέλαβε πρωθυπουργός το Μάρτιο του 2003 διότι λόγω εκλογικού κωλύματος δε μπορούσε να αναλάβει ενωρίτερα, το κόμμα του όμως είχε κερδίσει τις εκλογές από το 2002) μια χώρα που δεν ήταν καν περιφερειακή δύναμη. Είχε όμως όραμα. Με προσεκτικά βήματα προχώρησε σε άρση του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους, απελευθερώνοντας έτσι τις δυνάμεις του μουσουλμανισμού.

Οι λόγοι της νίκης Ερντογάν

Για τις κοινωνίες της Δύσης (όπου το θρησκευτικό συναίσθημα τείνει προς εξαφάνιση - ειδικά στις ελίτ, πνευματικές και κοσμικές - και τα θέματα θρησκευτικής λατρείας έχουν ελάχιστη σημασία στη διαμόρφωση εκλογικής συμπεριφοράς των ψηφοφόρων) αυτό δεν είχε σημασία. Οι Τούρκοι όμως σκέπτονται αλλιώς και το απέδειξαν επανειλημμένα.

Οι Τούρκοι δεν ξεχνούν την προ Ερντογάν εποχή

Το επόμενο βήμα ήταν αυτονόητο και εύκολο: η προσέγγιση των άλλων μουσουλμανικών χωρών σε μια σειρά συνεργασιών και δικτύων.

Παράλληλα συνέχισε να καλλιεργεί τις σχέσεις της Τουρκίας με τους τουρκογενείς πληθυσμούς και κράτη σε Καύκασσο, Ουράλια, Κίνα, Βαλκάνια. Αργά αλλά μεθοδικά προχωρά στην υλοποίηση του οράματός του:

Ένα «σύγχρονου τύπου» χαλιφάτο που θα συνενώνει μουσουλμανικούς και τουρκογενείς πληθυσμούς, με την Τουρκία στο κέντρο του.

Στα πλαίσια αυτού του οράματος γιγάντωσε τη διπλωματική παρουσία της Τουρκίας στον κόσμο: πάνω από 250 τουρκικές διπλωματικές και προξενικές Αρχές στην υφήλιο (το 5ο μεγαλύτερο διπλωματικό δίκτυο στον κόσμο). 

Δημιούργησε πυρηνικό σταθμό στο Ακούγιου (σχεδιάζονται άλλοι τρεις), κατάφερε να φέρει βιομηχανίες στη χώρα του, φρόντισε να έχει δυνατή φωνή η Τουρκία σε θέματα που «καίνε» τους μουσουλμάνους στον κόσμο.

Το μεγάλο άλμα το πέτυχε στην αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας. Σήμερα το 75% τουλάχιστον των αναγκών του τουρκικού στρατού καλύπτονται από την εγχώρια βιομηχανία (το 2002 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν γύρω στο 25%) ενώ ο αριθμός των εταιρειών αμυντικής βιομηχανίας από 56 που ήταν το 2004 σήμερα πλησιάζουν τις 2700. Ο σχετικός κύκλος εργασιών προσεγγίζει τα 11 δις $ (από 1 δις το 2002).

Αυτά τα σημειώνουμε εδώ όχι για να του πλέξουμε το εγκώμιο, αλλά για να καταδείξουμε το εξής: στον απλό καθημερινό Τούρκο ο Ερντογάν πρόσφερε ελευθερία θρησκευτική και όραμα αυτοκρατορικού μεγαλείου. Αν τώρα προσθέσουμε σ’ αυτό και το γεγονός ότι η ποιότητα ζωής στην Τουρκία τα πρώτα χρόνια βελτιωνόταν  - ενώ η ακρίβεια άρχισε από τότε που η Δύση άρχισε να τον πολεμά – μπορούμε να καταλάβουμε τους λόγους για τους οποίους εξακολουθεί να έχει τόσους οπαδούς.

Ας δούμε τώρα και μια άλλη διάσταση.

Από το 2002, τουλάχιστον, η Δύση στηρίζει τους Κούρδους – όχι το PKK, αλλά για τους Τούρκους αυτό δεν έχει καμία σημασία. Πλημμυρίδα δηλώσεων, χιλιάδες δημοσιεύματα, πολλά από τα οποία μιλούσαν για δημιουργία Κουρδικού κράτους (κάτι το οποίο σημαίνει, πρακτικά, απώλεια εδαφών για την Τουρκία). Ο Ερντογάν λοιπόν δε δίστασε να πάει κόντρα στους σχεδιασμούς της Δύσης πάνω σ’ αυτό, με αποτέλεσμα να ηρωοποιηθεί.

Το ίδιο συνέβη και στο θέμα των Παλαιστινίων, με αποτέλεσμα να κερδίσει τη συμπάθεια των μουσουλμάνων εντός και εκτός Τουρκίας, συμπάθεια η οποία αυξήθηκε με τη στάση του έναντι της Αιγύπτου και της Σ. Αραβίας.

Σαν να μην έφταναν αυτά, δεν είχε πρόβλημα να πάρει τους s-400 από τους Ρώσους, κάτι που οδήγησε τις ΗΠΑ να στραφούν εναντίον του (επιφανειακά τουλάχιστον). Ήρωας και πάλι στα μάτια των δικών του…

Επιπλέον:

Κατάφερε να πείσει πως το πραξικόπημα του 2016 ήταν καθοδηγούμενο από τη Δύση.

Κατάφερε να πείσει πως τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας, η ακρίβεια, η φτώχεια οφείλονται σε επίθεση της Δύσης

(μεταξύ μας, με τόσα δημοσιεύματα σχετικά, η ίδια η Δύση του έδωσε τα σχετικά επιχειρήματα)

…και την ίδια στιγμή η Δύση υποστηρίζει ανοικτά τον αντίπαλό του.

Για τους Τούρκους  - ειδικά της ενδοχώρας - αυτό δεν περνά απαρατήρητο.

(σημειωτέον, μόλις φάνηκε πως κερδίζει ο Ερντογάν η τουρκική λίρα άρχισε να πέφτει στα χρηματιστήρια. Τα χρηματιστήρια, ως γνωστόν, ενδιαφέρονται μόνο για κέρδη και χρήμα, και θα χαίρονταν ιδιαιτέρως αν η Τουρκία προσέφευγε στο ΔΝΤ – άλλος εφιάλτης αυτός για τους Τούρκους – όμως η Δύση μπορεί να θεωρήσει δεδομένο πως οι του Ερντογάν θα το ερμηνεύσουν ως «πριόνισμα» του ιδίου και στήριξη στον Κιλιτσντάρογλου, και θα φροντίσουν να το περάσουν στους ψηφοφόρους).

Κατ’ εμάς, λοιπόν, τα αποτελέσματα των τουρκικών εκλογών μόνο έκπληξη δεν ήταν – χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο για το δεύτερο γύρο. Οι μέρες που μεσολαβούν είναι αρκετές. Μέχρι στιγμής ο Ερντογάν δείχνει να έχει το πάνω χέρι, μένει όμως αυτό να φανεί στην κάλπη.

Τι συμφέρει την Ελλάδα;

 

Η Ελληνική πολιτική ηγεσία πρέπει δει σοβαρά τις τουρκικές εκλογές

Ως προς αυτό υπάρχουν δυο σχολές σκέψεις.

Σύμφωνα με την πρώτη, συμφέρει να εκλεγεί ο Κιλιτσντάρογλου. Η Τουρκία θα προσεγγίσει εκ νέου τη Δύση και την ΕΕ και θα «εκδημοκρατιστεί» σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα. Θα είναι συνεπώς πιο ελεγχόμενη από τη Δύση άρα λιγότερο επιθετική απέναντι στην Ελλάδα.

Αυτή η σχολή σκέψης βέβαια παραβλέπει το ότι μια εκ νέου προσέγγιση Δύσης – Τουρκίας σημαίνει πως η Τουρκία θα έχει λαμβάνειν αρκετά …δωράκια (η συνεκμετάλλευση του Αιγαίου μπορεί να είναι μέσα σε αυτά). Άλλωστε σε θέματα που άπτονται της Ελλάδας η πολιτική της Τουρκίας ανέκαθεν ήταν η ίδια, ανεξαρτήτως κόμματος.

Σύμφωνα με τη δεύτερη, μας συμφέρει να επανεκλεγεί ο Ερντογάν. Η Τουρκία θα συνεχίσει να απομακρύνεται από τη Δύση, η γεωπολιτική αξία της Ελλάδας θα ανεβαίνει ενώ αυξάνεται η πιθανότητα στήριξής μας από τη Δύση σε ενδεχόμενη τουρκική επιθετικότητα.

Και εδώ υπάρχουν όμως κενά: η Δύση, έτσι όπως έχει δομήσει τη στρατηγική της τα τελευταία 70 χρόνια εξακολουθεί να έχει ανάγκη την Τουρκία απέναντι σε Ρωσία και Κίνα, και θα κάνει ό,τι μπορεί για να την κρατήσει με το μέρος της (ή, τουλάχιστον, όχι με το μέρος των «άλλων»). Κανείς δε μπορεί να αποκλείσει μια αλλαγή στη στάση των ΗΠΑ (ας μην ξεχνάμε το άδειασμα των Κούρδων που στο συγκεκριμένο είχαν τη στήριξη και του Ισραήλ). Αν μη τη άλλο τα χτυπήματα στο παζάρι θα ανέβουν, με τη συνεκμετάλλευση του Αιγαίου να παραμένει στο τραπέζι.

Τι συμφέρει λοιπόν την Ελλάδα, Ερντογάν ή Κιλιτσντάρογλου;

Κατά τη γνώμη μας για την Ελλάδα είναι το ίδιο. Είναι αυτό που λέμε: «άσπρη γάτα – μαύρη γάτα, αλοίμονο στα ποντίκια!».

Το σίγουρο είναι πως η Δύση δεν έχει τα περιθώρια να χάσει την Τουρκία, οπότε σε μεγάλο βαθμό θα φροντίσει να την κρατά ικανοποιημένη. Είτε δια της πλαγίας οδού (π.χ. με τη βοήθεια συμμάχων χωρών της Ασίας) είτε και απευθείας, η Τουρκία θα συνεχίζει να αποκομίζει κέρδη.

(Ας μην παρεξηγηθούν κάποιοι: έχουμε επιλέξει ως λαός να είμαστε ποντίκια).

Κανείς από τους δύο, λοιπόν. Ας το έχουμε καλά στο μυαλό μας.