Ανταρσία Πριγκόζιν: τι σηματοδοτεί; Προεκτάσεις

Η ανταρσία Πριγκόζιν έβλαψε ή ωφέλησε τον Πούτιν;

Αυτά που έγιναν χθες στη Ρωσία ανησύχησαν πολύ κόσμο (ακόμα και για την ασφαλή κατοχή πυρηνικών) ενώ ταυτόχρονα κίνησαν την έντονη περιέργεια αρκετών, παρακολουθώντας την πορεία των εξελίξεων.

Ο Πριγκόζιν και η φάλαγγα της WAGNER προχωρούσε στο εσωτερικό της Ρωσίας για πολλές ώρες, κάλυψε εκατοντάδες χιλιόμετρα, πήρε υπό τον έλεγχό του κάποιες πόλεις… αυτά ακούγαμε χθες. Και, πάντα σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δεν υπήρξε κάποια μάχη ανάμεσα στη WAGNER και το ρωσικό στρατό – κάποια στιγμή, είπαν, καταρρίφθηκαν κάποια ελικόπτερα αλλά μέχρι εκεί.

Από μόνο του είναι περίεργο, δεδομένου ότι η Ρωσία διαθέτει οπλικά συστήματα ικανά να εξαϋλώσουν μια τέτοια φάλαγγα από απόσταση. Κάποιοι προσπάθησαν να ερμηνεύσουν αυτήν ακριβώς την έλλειψη αντίδρασης ως απόδειξη για το ότι ο Πούτιν δεν ελέγχει το στράτευμα ή το κράτος, παρά το ότι δεν είχαμε άλλα συνοδά φαινόμενα μιας τέτοιας κατάστασης: πράγματι, δεν είδαμε προσχωρήσεις μονάδων με το μέρος της WAGNER, ή κινήσεις σε άλλα σημεία (καταλήψεις σε κτίρια και σημεία κλειδιά, διαδηλώσεις κλπ.).

Ο Πούτιν βγήκε το πρωί και μίλησε για προδοσία και πισώπλατη μαχαιριά, όπως το 1917, ενώ αργότερα ο Μεντβέντεφ μίλησε για εμπλοκή της Δύσης στο πραξικόπημα. Σ’ όλη τη διάρκεια του περιστατικού βγήκαν πολλοί οι οποίοι δήλωσαν υποστήριξη στον Πούτιν και συνιστούσαν στον Πριγκόζιν να σταματήσει.

Αργά το απόγευμα και αφού εν τω μεταξύ είχαν εκδηλωθεί ανησυχίες για την πιθανότητα να περιέλθουν πυρηνικά όπλα στην κατοχή της WAGNER, ανακοινώθηκε αίφνης πως υπήρξε συμφωνία και η WAGNER επιστρέφει στην Ουκρανία. Τέλος του περιστατικού.   

Ακούστηκαν πολλά. Ακούστηκε πως η Δύση γνώριζε από μέρες πως ο Πριγκόζιν, πως τον υποστήριξε (κάποιοι μάλιστα είπαν πως το σχεδίασε η Δύση και τον πλήρωσε), Ακούστηκε πως ο Πούτιν το γνώριζε εκ των προτέρων και το άφησε να εξελιχθεί για να δει ποιοι είναι μαζί του και ποιοι είναι εχθροί του. Το τι ακριβώς συνέβη θα το βρει ο ιστορικός του μέλλοντος.

Για τη Ρωσία και τη ρωσική κοινωνία ο Πούτιν μπορεί να βγει τελικά με θετικό πρόσημο, αφού κατάφερε να τελειώσει το – όποιο – κίνημα χωρίς αιματοχυσία, που σημαίνει πως άνθρωποι που είχαν πολεμήσει πιο πριν για την πατρίδα δεν σκοτώθηκαν από αδελφικό χέρι.

Για τη Δύση, πάλι, είτε είχε ενορχηστρώσει το χθεσινό κίνημα είτε όχι ο Πούτιν εμφανίζεται πλέον αποδυναμωμένος. Σε κάθε περίπτωση είναι κάποιος που ήλθε σε συμφωνία με έναν στασιαστή, κάποιον που ο ίδιος λίγες ώρες πριν είχε χαρακτηρίσει προδότη. Επιπλέον, ο Πούτιν δίστασε να λάβει αποφασιστικά μέτρα για την κατάπνιξη του κινήματος, άρα μιλάμε για κάποιον φοβικό ηγέτη.

Οι όποιες αδυναμίες στην αντίδραση του ρωσικού κρατικού μηχανισμού – πριν και μετά το κίνημα – όπως και οι αντιδράσεις προσώπων σ’ αυτό είναι σίγουρο πως θα μελετηθούν σε βάθος από τις υπηρεσίες της Δύσης. Από τα πρώτα δημοσιεύματα, πάντως, η εικόνα είναι πως ο Πούτιν είναι αποδυναμωμένος.

Αν αυτά τα δύο συνδυαστούν με τον μέχρι τώρα τρόπο ενέργειας του Πούτιν και της Ρωσίας στο Ουκρανικό μέτωπο, τότε θα πρέπει να αναμένουμε σκλήρυνση της στάσης των Δυτικών και επιπλέον πίεση στον Πούτιν, γιατί, στο τέλος – τέλος το κίνημα αυτό απέτυχε. Ο Πούτιν παραμένει στην ηγεσία της Ρωσίας και με το κλίμα που έχει δημιουργηθεί ένα νέο πραξικόπημα δε φαίνεται να έχει τύχη, οπότε αυτό που μένει είναι η μεγάλη αύξηση της πίεσης στο πεδίο της μάχης.

Από την άλλη πλευρά, τα χέρια του Πούτιν έχουν πλέον λυθεί. Έχει εντοπίσει αδυναμίες του μηχανισμού και ικανότητες προσώπων σε διάφορες θέσεις. Έχει εντοπίσει εχθρούς και φίλους, οπότε μπορεί να κινηθεί κατά το δοκούν.

Η υπόμνηση του 1917 είναι σίγουρο πως ξύπνησε τα εθνικά αντανακλαστικά στη ρωσική κοινωνία, ακόμη και στη μερίδα εκείνων που έχουν κουραστεί από τον πόλεμο. Η αναφορά του Μενβέντεφ στο ρόλο της Δύσης επίσης ταρακούνησε πολλούς.

Είναι εύκολο πλέον για τον Πούτιν να προχωρήσει σε περαιτέρω μετάπτωση της Ρωσικής κοινωνίας σε πολεμική. Είναι εύκολο να προχωρήσει σε αυξήσεις παραγωγής οπλικών συστημάτων, σε επιστράτευση μικρής ή μεγάλης κλίμακας.

Όπως ανακοινώθηκε, οι μαχητές της WAGNER πλέον θα συνάπτουν συμβάσεις απ’ ευθείας με το κράτος (είναι αυτό που κάποιοι χαρακτήρισαν ως «εθνικοποίηση»  ή «κρατικοποίηση» της WAGNER). Αυτό βέβαια είχε γίνει πριν το κίνημα (κάποιοι μάλιστα θεωρούν πως είναι και ο λόγος που έσπρωξε τον Πριγκόζιν να στασιάσει). Το σίγουρο είναι πως, παγκοσμίως, θα ανοίξει η συζήτηση για τις εταιρείες μισθοφόρων στρατιωτών, ειδικά υπό το κράτος του φόβου μη τυχόν και κάποια στιγμή έλθουν στην κατοχή τους όπλα μαζικής καταστροφής.

Αυτό που φάνηκε όμως ξεκάθαρα χθες, ήταν η ανάγκη για την ύπαρξη αρτίως εκπαιδευμένων και έτοιμων για μάχη στρατευσίμων. Κάποια στιγμή πρέπει να το δούμε όλοι αυτό: Δεν υπάρχει καμία εγγύηση πως μισθοφόροι ή επαγγελματίες δεν θα αποφασίσουν κάποια στιγμή να υπηρετήσουν κάποια στιγμή τις φιλοδοξίες ή τα συμφέροντα συγκεκριμένων προσώπων ή ομάδων και όχι του κράτους (κάτι που είναι γνωστό άλλωστε από την εποχή της Ύστερης Βυζαντινής αυτοκρατορίας).